12-01-07

Rughygiëne

Rughygiëne omvat alle maatregelen en aanpassingen in het dagelijkse leven om overbelasting van een (deel van de) wervelsegment en dus functionele rugklachten te vermijden: houdingsverandering, oefeningen, tiltechnieken, hulpmiddelen,...

 

Uitgangspunten hierbij zijn dat de rug best beschermd is tegen belasting in zijn natuurlijke kromming, sommige houdingen meer belastend zijn en extreme en langdurige houdingen best vermeden worden.

 

Oefeningen zijn vooral gericht op het versterken en / of versoepelen van houdingsspieren, op verbeteren van coördinatie en proprioceptie en op het opdrijven van de conditie.

rughygiëne houdingen

09-01-07

Typische situatie in de verzorgingssector

De rugklachten zijn in de verzorgingssector duidelijk hoger dan in veel andere werksituaties.

nurse

 

 

Enkele aandachtspunten zijn:

Ø      Er zijn veel vrouwelijke verplegende en verzorgenden.

De bijzondere kwetsbaarheid van de verzorgende is vaak het gevolg van een onvoldoende voorbereiding naar bepaalde taken toe.

Onwetendheid: men weet niet altijd wat correct is, is een menselijke eigenschap. De macht der gewoonte!

 

Ø      Er worden hoge eisen gesteld wat belasting betreft.

  1. het "object" dat men verplaatst heeft specifieke kenmerken: het gaat om een "mens" en dat is meer dan een menselijk lichaam.

De plasticiteit en de mobiliteit van de anatomische segmenten maken van het lichaam een moeilijk vervormbare structuur;

+  Het gemiddelde lichaamsgewicht van de patiënt ligt vaak boven dat van de verzorger

+  De lichaamsvorm: er is vaak gebrek aan vaste aangrijpingspunten.

+  Omvang en lengte: vaak moeilijk voor verzorgenden met een kleine gestalte

+  De patiënt reageert, ageert: hij kan pijn hebben, kan angstig zijn, kan tegenwerken, kan onvoldoende meewerken,…

+  We houden rekening met letsels, handicaps, apparatuur, aandoeningen, de zieke kan zich bevuild hebben,…

+  De onderlaag is vaak onstabiel, de ergonomie laat te wensen over, bvb. thuis situatie…

 

  1. De strijd tegen bedlegerigheid en het zoeken naar mogelijkheden voor snel ingezette en intensieve mobilisatie verhogen de fysieke belasting
  2. Er moeten vaak zware verplaatsingen gebeuren op korte tijd ("spitsuren" in het dagschema, de tijdsdruk,…)
  3. De zorgbehoeften van de patiënt zijn groot.

Ø     Wij moeten problemen voorkomen:

Bvb.:

  • Het gevoel van onzekerheid en gebrek aan vertrouwen van de patiënt.
  • Het gebrek aan comfort bij de patiënt.
  • De "zogenaamde sterkste" verzorgenden moeten niet altijd het zwaarste werk doen.

Bevorderende factoren: Risicogroepen & Belasting

Risicogroepen:

Er zijn bepaalde risicogroepen of risicoberoepen waarbij bepaalde werkhoudingen en werkbewegingen een negatieve invloed hebben op de rug.

Zulke slechte houdingen en bewegingen zijn bvb. voorwaarts buigen en draaien t.h.v. de rug, hyperextensie (overstrekking), onverwachte en plotse bewegingen, langdurig voorovergebogen houding, zwaar lichamelijk werk en tilwerk, stresserende beroepen

 

Belastbaarheid van de rug:

 

Wat kan een bepaalde persoon zijn rug aan van belasting? Iedereen heeft immers een bepaalde limiet, als hier overgegaan wordt zal men last krijgen in de rug. De mate van belastbaarheid van de rug is sterk afhankelijk van verschillende factoren:

  • Niet te beïnvloeden factoren: zoals leeftijd, constitutie, geslacht (mannen zijn 30% sterker dan vrouwen), ziekte,...
  • Wel te beïnvloeden factoren: algemene conditie, ingesteldheid, leefwijze, werkklimaat en werkomstandigheden, sociale en psychische druk,...

07-01-07

Rughygiëne & Lage Rugklachten

backpainLage Rugklachten zegt iets over de lokalisatie van de pijn, niet iets over de oorzaak. Wanneer de juiste oorzaak kan aangeduid worden komt men vaak tot een bevredigende behandeling.

 

 

Veel rugklachten zijn echter functioneel, d.w.z. de klachten berusten op een gestoorde werking van een segment: verkeerde houding, verkeerde beweging(en), zware belasting.

 

Ø    Rugklachten voorkomen betekent rugvriendelijke houdingen en bewegingen aannemen.

Ø    Leren leven met rugklachten betekent rughygiëne in het dagelijks leven daadwerkelijk toepassen, rugschool en tiltechnieken als uiterst belangrijk meedragen.

 

Een belangrijke mentaliteitsverandering dringt zich op! Hef-en Tiltechnieken zijn niet moeilijker of vragen niet meer tijd dan de gebruikelijke methodes die rugklachten in de hand werken.

Het is eerder een gewoonte, en die gewoonte vraagt oefening, zodat al snel de juiste Hef- en Tiltechnieken een dagdagelijkse routine zouden moeten worden. Iemand met blijvende en steeds weerkerende  rugklachten zal kunnen getuigen dat hij of zij deze technieken beter vroeger had aangeleerd.

Lage Rugklachten en Rughygiëne

Inleiding

Er is de laatste jaren veel sprake van preventie van rugklachten zoals hier in de gezondheidssector maar ook in industrie, op kantoor, enz.

Wat opvallend is dat in de gezondheidssector men spreekt van 60 tot 70% rugklachten bij verpleegkundigen en verzorgenden, waarbij 12 tot 13 % van de arbeidsongevallen zich zouden voordoen bij het tillen van zieken.

In de Westerse landen treft lage rugpijn 80% van de bevolking, die zeggen ooit of nog steeds last te hebben van lage rugpijn.

In de volgende posts gaan we dieper in op de rughygiëne, het leren omgaan met lage rugklachten en de preventie van lage rugklachten.

Mechanische en Inflammatoire Rugpijn

Rugpijn kan mechanisch of inflammatoir zijn:

 

Mechanische pijn treedt op of neemt toe na fysieke inspanning. In rust daarentegen of bij het aannemen van een antalgische houding vermindert de pijn. Er kan startpijn of ochtendstijfheid voorkomen, die maximaal enkele minuten aanhoudt.

 

Inflammatoire pijn is een ontstekingspijn die voornamelijk in rust optreedt en niet afneemt bij het aannemen van een antalgische houding. Typisch treedt de pijn vooral op tijdens de tweede helft van de nacht, meestal rond drie uur. De ochtendstijfheid duurt minstens een halfuur tot zelfs een ganse dag. De pijn neemt progressief af door beweging, maar wordt opnieuw heviger als de patiënt vermoeid is.

rugpijn

Andere oorzaken van lage rugpijn

Er kan pijn ontstaan ter hoogte van verschillende structuren van de rug: wervels, ligamenten, annulus fibrosus, facetgewrichten, paravertebrale spieren en zenuwen.

 

Mogelijke oorzaken van lage rugpijn:

-         Acute of chronische overbelasting

-         Posturale afwijking, bvb. tijdens de zwangerschap

-         Degeneratief gewrichtslijden (artrose)

-         Lumbale spondylolyse

-         Degeneratief discuslijden

-         Wervelkanaalstenose

-         Acute of chronische lumbale overbelasting

-         Fractuur van corpus of dwarsuitsteeksel

-         Subluxatie van facetgewrichten

-         Spondylolyse of spondylolisthesis

-         Osteoporose

-         Ziekte van Paget

-         Reumatoïde artritis

-         Goedaardige of kwaadaardige gezwellen

-        Scoliose

-         Etc...

Hernia, Hernia Nuclei Pulposi, HNP

Inleiding Een hernia (Hernia Nuclei Pulposi, HNP) is een uitstulping van de tussenwervelschijf. Deze uitstulping drukt op een zenuw, waardoor pijnklachten in het been ontstaan, eventueel met verschijnselen van uitval van de zenuw (doof gevoel, krachtsvermindering).HNP uitstralingHernia operaties horen tot de meest frequent door neurochirurgen uitgevoerde ingrepen.

Veel vaker nog worden neurochirurgen met het probleem van de rugpijn geconfronteerd. Het is niet duidelijk of rugpijn als het gevolg van een hernia beschouwd moet worden. Vroeger ging men daar altijd van uit, tegenwoordig gelooft men dat slijtage van een tussenwervelschijf wel een rol kan spelen bij het ontstaan van rugpijn. Een hernia kan echter optreden zonder rugpijn.

 

De typische klacht van een hernia is pijn in één been (uitstraling).

Voorkomen

De meest voorkomende hernia's liggen tussen de 4e en de 5e (L4-L5) en tussen de 5e lendenwervel en het heiligbeen (L5-S1). Op deze niveaus treden 90% van alle hernia's op, de overige 10% zitten een etage hoger.  

HNP voorkomen

90% van de hernia's komt voor op L4-L5 of L5-S1

De tussenwervelschijf bestaat uit een elastische kern die omgeven is door een vezelige ring. De achterkant van het wervelkanaal wordt gevormd door de wervelbogen die in een doornuitsteeksel uitlopen, en waartussen een stevig band is uitgespannen. In het wervelkanaal bevindt zich het ruggenmerg dat echter niet verder reikt dan de eerste lendenwervel. Onder dit niveau zijn er alleen nog zenuwwortels die in het wervelkanaal verlopen, en waarvan er telkens een links en een rechts tussen twee wervels door het wervelkanaal verlaten.De Hernia 

Slijtage of degeneratie van een tussenwervelschijf is een normaal proces dat bij iedereen in meerdere of mindere mate plaatsvindt.

Er is niet echt een duidelijke oorzaak van HNP. In sommige families komt het meer voor dan in andere, en er is bijvoorbeeld niet aangetoond dat zwaar werk en veel tillen vaker tot een HNP leidt. Niettemin is iedere individuele hernia toch het gevolg van een letsel dat door een grote drukverhoging in de tussenwervelschijf ontstaat, meestal bij zwaar tillen of een ongewone beweging. Dit kan ook optreden bij ongetrainde mensen die niet geregeld zwaar werk doen.

 

hernia2
De uitstulping van de nucleus bij hernia (HNP)
 

Bij de degeneratie kan de tussenwervelschijf gaan uitpuilen, er kan echter ook een scheur in de vezelring optreden. Hier doorheen kunnen stukken uit de kern naar voren gedrukt worden in de richting van het wervelkanaal. Meestal scheurt de ring op de zwakste plek, en dat is precies waar de zenuwwortel het wervelkanaal verlaat. Iedereen kan een hernia krijgen, en waarom dit bij de een wel en bij de ander niet gebeurt is niet bekend. Wel zie je hernia's iets vaker in bepaalde families optreden.

Meestal gaan rugklachten aan het optreden van een hernia vooraf. Heel veel patiënten hebben wel eens een spitaanval gehad. De verschijnselen van de hernia bestaan echter uit pijn die in het been uitstraalt, eventueel met een doof of prikkelend gevoel. Deze pijn treedt op in het verzorgingsgebied van de zenuw waarop de druk wordt uitgeoefend. Druk op de zenuw kan een verlies van functie van de zenuw betekenen.

ischiasDe functie van de zenuw is tweeledig: de zenuw verzorgt de spieren, maar ook een huidgebied. Iedere zenuw heeft zijn "eigen" spier en huidgebied. De stoornissen die kunnen optreden kunnen bestaan uit verlammingsverschijnselen van een of meer spieren, of een prikkelend dan wel doof gevoel. Omdat bij hoesten, niezen en persen (HNP) de druk in het wervelkanaal wordt verhoogd, dus ook de op de zenuwwortel, kan de pijnuitstraling toenemen. Uit de beschrijving van de pijnuitstraling en uit de bij onderzoek eventueel vastgestelde uitval is al vaak te zien om welke zenuw het gaat.

Bron: www.neurochirurgie-zwolle.nl

06-01-07

Lumbago, Lage Rugpijn, Verschot of Spit

rugpijn (voorblad)Lumbago, lage rugpijn en ook wel eens lendenverschot of spit genoemd, wordt omschreven als een milde tot hevige pijn, gevoel van ongemak in de lagere rug, tot hevige en pijnlijke spiercontracties in de onderrug die zowel de houding als de beweging aanzienlijk kunnen belemmeren. Deze pijn kan acuut zijn (plots en sterk) of chronisch (wanneer de pijn langer dan 3 maanden aanhoudt).

De pijn wordt vaak veroorzaakt door overbelasting van de rug. Kleine beschadigingen aan spieren, pezen of tussenwervelschijven (voornamelijk de lendenwervels) kunnen het gevolg zijn. Vaak is niet duidelijk waar de pijn precies vandaan komt. Artsen spreken dan over aspecifieke lage rugpijn. Deze kan uitstralen naar een of beide (onder)benen.

 

Lage rugpijn komt veel voor, maar vaak verdwijnen de klachten na een aantal dagen vanzelf. De helft van de mensen met acute lage rugpijn is na één week vrij van klachten. De kans op terugkeer van klachten is helaas groot. Acute lumbago kan soms ook overgaan in chronische lumbago.

 

Lumbago komt vaak voor bij jongere mensen die een job hebben waar zware fysieke inspanningen voorkomen, en is evenmin ongewoon bij 60+.

lumbago2Pijn kan ontstaan door overbelasting van de rug.

Een hele dag spitten in de tuin, het meermaals tillen van zware lasten of een verkeerde zithouding tijdens bureauwerkzaamheden zijn hier voorbeelden van. Maar ook een algemene verkeerde houding, storingen aan de spierweefsels of andere al dan niet reumatische aandoeningen, zijn mogelijke oorzaken.

02-01-07

De Discus of Tussenwervelschijf

De discus

 

De wervellichamen van de 24 bovenste wervels zijn verbonden door tussenwervelschijven (disci). Deze schijf die tussen elk van de wervels ligt laat een geringe beweeglijkheid van de wervels ten opzichte van elkaar toe. Deze tussenwervelschijven fungeren voornamelijk als schokdempers.

 

discus

De Discus

 

De discus bestaat uit een nucleus pulposus: een centrale gelatineuze kern. Rond deze nucleus bevindt zich de annulus fibrosus: een netwerk van vezels. Deze vezels zijn speciaal georiënteerd om maximaal te kunnen weerstaan aan de verschillende belastingen op de discus, zoals torsie, compressie, voor-achterwaartse bewegingen en latero-laterale bewegingen.

  

discus bewegingen

Bewegingspatroon v/d nucleus pulposus

 

Bij jonge personen vertegenwoordigen de disci één vierde van de hoogte van de totale wervelkolom. Bij het ouder worden vermindert de dikte van de disci significant door waterverlies en collaps. De discus is vooraan dikker dan achteraan, waardoor de lumbale lordose ontstaat. De dikte van de discus neemt toe van craniaal naar caudaal (boven naar onder).

 

Daar de tussenwervelschijf niet doorbloed is, is zij onderhevig aan een relatief snelle degeneratie.

De discus ondergaat eveneens veranderingen in de loop van de dag. Zo is hij door de aanhoudende belasting 's morgens groter dan 's avonds. Een goede nachtrust is noodzakelijk voor een optimale vorm van de discus bij het opstaan.

De Wervels

De wervels bestaan aan de voorzijde uit een wervellichaam (corpus). Daarachter is een opening voor het ruggenmerg. Het ruggenmerg wordt aan de achterzijde omsloten door een wervelboog. Het is door deze opening aan de achterzijde van iedere wervel dat het ruggenmerg met alle zenuwbanen loopt en is dus van vitaal belang voor een goed functionerend lichaam.

wervel

 Bouw v/d wervel

01-01-07

De Wervelkolom

De wervelkolom heeft een dubbele S-vorm: een cervicale en lumbale lordose en een dorsale en sacrale kyfose.

Mogelijke statiekafwijkingen zijn een toename van de lordose of de kyfose (resp. hyperlordose en hyperkyfose), een afname van de krommingen (flat back) en scoliose (abnormale S-vorm in het frontale vlak)

 

skoliose

Kyfose, Lordose en Scoliose

 

De wervels omsluiten het ruggenmerg en worden zelf omgeven door ligamenten en spieren. De 24 bovenste wervels zijn verbonden door tussenwervelschijven oftewel disci.

De Bouw v/d Wervelkolom

Anatomie

 

De wervelkolom

 

Het skelet van de romp wordt gevormd door de wervelkolom, waaraan de ribben zijn vastgehecht. Aan de voorzijde van het lichaam zitten deze op hun beurt vast aan het borstbeen. De wervelkolom rust in haar geheel op het bekken, en is opgebouwd uit 33 wervels, die als blokken op elkaar gestapeld zijn. De wervelkolom omvat 7 cervicale of halswervels, 12 dorsale of rugwervels, 5 lumbale of lendenwervels, 5 sacrale of heiligbeenwervels (die onderling vergroeid zijn tot één geheel) en helemaal onderaan het os coccyx of stuitbeen (bestaande uit 4 vergroeide elementen).

Strikt genomen zijn er dus 26 actieve wervels.

 

wervelkolom1

 Bouw v/d wervelkolom

Welkom op de Rugschool & Rughygiëne Blog!

Op deze nieuwe blog vind u weldra alle posts ivm Rugschool, de theorie en de praktijk!

We zullen beginnen met de Theoretische Achtergrond
De eerstkomende artikels beschrijven in woord en beeld de theoretische achtergrond van de rug, daarna volgt natuurlijk het uitgebreide praktijkgedeelte, waarin Hef- en Tiltechnieken uitvoerig besproken zullen worden en we nader ingaan op belangrijke rugbesparende tips.

Het volgende zal u vinden in het Theoretische Gedeelte:

- Anatomie: het Skelet, de bouw van de Wervelkolom, de bouw van de Wervels en de bouw en het bewegingspatroon van de Discus (Tussenwervelschijf).

- Pathologie, de Rugklachten: Rugpijn, Lumbago, Hernia en Ischias én bespreken we andere oorzaken van rugklachten.

- Lage Rugklachten en Rughygiëne.

Hierop volgt het Praktijkgedeelte, waarop we na het theoretische gedeelte terugkomen.